U aprilskom broju Letopisa Matice srpske (2026) objavljena je do sada nepoznata priča Milorada Pavića „Barbara odmah posle zalaska sunca", koju je iz njegove rukopisne zaostavštine priredila Jasmina Mihajlović, starateljka Legata Milorada Pavića.
Priča je sačuvana i u pet mašinopisnih verzija, u arhivskoj celini pod nazivom „BARBARA (koncepti)", koja se čuva u Legatu Milorada Pavića pod oznakom R261.
Rukopisi su pronađeni u žutoj koverti adresiranoj na profesora dr D. Živanovića, Pavićevog teču, polonistu i univerzitetskog profesora, koji je imao značajnu ulogu u njegovom književnom i naučnom životu. Na koverti se nalazi poštanski pečat koji upućuje na Varšavu, što omogućava pretpostavku da je priča nastala početkom šezdesetih godina XX veka.
Pet sačuvanih verzija otkriva zanimljiv proces nastajanja Pavićeve rane proze. Pisac je menjao raspored epizoda, ritam rečenica, opise i odnose među likovima, tragajući za odgovarajućim pripovedačkim oblikom. Nijedna verzija nije označena kao konačna, pa rukopisi pružaju redak uvid u njegovu književnu radionicu.
U središtu priče nalaze se ženski likovi, sećanje, telo, pogled i proticanje vremena — motivi koji će, u drugačijim oblicima, ostati prisutni i u kasnijem Pavićevom stvaralaštvu.
Uz priču su objavljene napomena o rukopisu i kritička napomena priređivačice, sa podacima o poreklu, mogućem datovanju i razlikama među sačuvanim verzijama.
Objavljivanje priče „Barbara odmah posle zalaska sunca" predstavlja novi prilog poznavanju Pavićevog ranog književnog stvaralaštva i otvara mogućnost daljeg proučavanja njegovih neobjavljenih rukopisa.
Milorad Pavić, „Barbara odmah posle zalaska sunca", priredila Jasmina Mihajlović, Letopis Matice srpske, knj. 517, sv. 4, april 2026, str. 441 i dalje.
Pročitajte priču i priređivačke napomene u Letopisu Matice srpske
